Close

Eva: 'Als je eerlijk over het moederschap praat, ontdek je dat je niet alleen bent'

25 mei 2022 12:05 / De Wereld van Eva
A Als we vaker zouden praten over de moeilijke dingen die bij het moederschap horen, voelen we ons minder alleen, zegt Eva. Daarom gaat ze in haar persoonlijke Videoland-docu, 'De wereld van Eva', met experts, medisch specialisten en andere ouders in gesprek over de mythes en taboes waar we té weinig over horen.

Toen ik meer dan tien jaar geleden presentator werd bij het NOS-journaal, ontdekte ik mijn talent voor de zenuwen. Ik kon ze namelijk héél goed voelen; lang maar, ook kort van tevoren. Zowel lichamelijk als geestelijk. Dat ik ze zo duidelijk voelde, betekende ook dat ik mijn zenuwen kon inzetten als motor. Want als je om 03.30 uur je bed uit moet voor de ochtendshow, is het wel zo handig dat er een golf adrenaline door je lichaam giert die je brein in opperste staat van paraatheid brengt.

Maar soms was ik mezelf en die gierende golf zat, en zocht ik verlichting. Zo leerde ik een hele waardevolle les, een die buiten de studio nog veel waardevoller blijkt te zijn: zodra ik aan iemand vertelde hoe ik me voelde, nam de druk vrijwel meteen af. Natuurlijk, ik moest eerst door wat barrières heen om zo eerlijk te zijn, zoals diepe schaamte, de angst dat iemand zou denken dat ik ongeschikt was en het gevoel dat ik andere mensen tot last was. Maar omdat een live uitzending onverbiddelijk is – die begint namelijk hoe dan ook, of je er klaar voor bent of niet – moest ik vooral heel snel door die barrières heen, om de hulp te krijgen die ik verlangde. Zo leerde ik noodgedwongen om snel en eerlijk te zeggen hoe ik me voel, want dat is het enige dat helpt. En hoe! Alsof een zandzak uit mijn middenrif wordt verwijderd. Alsof ik de Kilimanjaro op kan rennen, op slippers! En zo kan ik nog wel even doorgaan, maar je begrijpt wat ik bedoel: verlichting is binnen handbereik, en daarvoor hoef je je alleen maar uit te spreken.

Hetzelfde geldt voor alles wat met moederschap te maken heeft. En toch doen we dat vaak niet. Té vaak, als je het mij vraag. Dat geldt net zo goed voor mijzelf, hoor. Toen mijn zoon Pax werd geboren, ben ik ziek geworden; ik kreeg een zwangerschapsvergiftiging die na de geboorte doorging. Daardoor heb ik me lange tijd beroerd gevoeld en kon ik nauwelijks lopen. Ik was er verdrietig over en maakte me vooral zorgen: ik kon me bijna niet meer voorstellen dat ik ooit weer de oude zou worden, dat ik mijn kracht terug zou krijgen. Ik schaamde me er ergens ook voor dat ik zo ziek was. Alsof ik zelf iets verkeerd had gedaan. Het beeld van hoe 'moederschap eruit hoort te zien' was zo sterk aanwezig in mijn hoofd, en zo compleet anders dan mijn verzwakte zelf op dat moment, dat ik die twee zaken gewoon niet kon rijmen. Ik wilde daarom vooral niet dat iemand het zou zien of merken. Mensen mochten zich geen zorgen maken om mij, het moest om mijn Paxie gaan! Mijn prachtige baby.

Van jongs af aan leren we dat moederschap vooral iets 'natuurlijks' is. 'Natuurlijk wil je het', 'natuurlijk weet je hoe het moet', een geboorte is een 'natuurlijk proces'. En 'natuurlijk maakt het je gelukkig', want kinderen krijgen is 'natuurlijk het allermooiste dat er is', toch? De boodschap over wat goed moederschap is en hóé dat eruit moet zien krijgen we bewust en onbewust een leven lang mee, verpakt in miljoenen beelden, boeken en boodschappen. Het is zo sterk dat je bijna zou denken dat je abnormaal bent als je er iets anders over denkt of als het voor jou anders voelt. Op deze manier houden we allerlei mythes en taboes in stand over moederschap, die ervoor zorgen dat we ons nog meer overweldigd en eenzaam kunnen voelen, terwijl dat niet hoeft. Erover praten geeft al zoveel troost – een zucht van verlichting – omdat je dan ontdekt dat je niet de enige bent.

Daarom heb ik deze persoonlijke serie gemaakt. Over de onderwerpen waar we te weinig, en met te veel moeite, over praten. Zoals wat een bevalling met je lichaam kan doen, de schade die het kan opleveren. Schade waar veel vrouwen last van blijven houden, hoewel dat vaak niet nodig is. Het schuldgevoel dat werkende moeders hebben en houden is ook een belangrijke thema voor mij. Ik sta er volledig achter dat ik werk. Het is thuis fantastisch geregeld omdat mijn man Dexter voor Pax zorgt als ik weg ben, en toch voel ik me heel vaak bezwaard. Waar slaat dat op?! En hoe kom ik ervan af? Mijn werk is geen hobby, mijn gezin leeft ervan. Ook heb ik een aflevering gemaakt over seks na de bevalling: zoveel stellen maken daar een verkeerde start omdat alles erop gericht is om zo snel mogelijk weer penetratie te hebben, wat volgens veruit de meeste mannen en vrouwen de enige 'echte' vorm van seks is. Een misverstand dat onnodig veel problemen met zich meebrengt en dat zo makkelijk te verhelpen is, want allejezus, wat zijn er veel manieren om intiem te zijn en seks te hebben anders dan met penetratie.

Vrouwen met klachten na de bevalling kúnnen geholpen worden

Daar gaat mijn serie ook over: er is zoveel aan te doen! Vrouwen met klachten na de bevalling kúnnen geholpen worden. Urineverlies of pijn hoef je niet stilzwijgend te ondergaan, en hulpverleners moeten vrouwen niet wegwuiven met het verhaal dat 'het er gewoon bij hoort' of ‘u heeft toch een gezond kind, daar moet u blij mee zijn'. Onderzoek laat zien dat als werkgevers jonge vaders net zo behandelen als jonge moeders, door ze bijvoorbeeld extra verlof aan te bieden, het schuldgevoel van de werkende moeders binnen die organisatie direct afneemt. En als mannen én vrouwen doordrongen zijn van het feit dat 'echte seks' op héél veel manieren kan, gaat de druk eraf om te snel na de bevalling penetratie te hebben. Kortom: deze serie gaat ook over de praktische oplossingen die ons op weg kunnen helpen.

Moeder zijn is het belangrijkste en het meest bijzondere wat ik ooit heb gedaan. De piekmomenten komen soms onverwachts en zijn zo klein en particulier dat ik nauwelijks weet hoe ik ze in woorden moet vatten. Op straat, terwijl ik een buurvrouw spreek, vraagt mijn zoon Pax, met zijn handen omhoog gereikt, zachtjes of ik hem op wil tillen. Om het gesprek met de buurvrouw voort te kunnen zetten, til ik hem gedachteloos op en hij klemt zich om mij heen met z’n gezicht heel dicht bij die van mij. In dat ogenblik ruik ik zijn onschuldige zoete adem en de warmte van de zon op zijn huid – en ineens voel ik zo’n golf, tot in mijn tenen: dit is mijn lieve kind, mijn baby.

Soms kan ik het niet onderdrukken om dat dan ook hardop te zeggen. "Mama," zegt Pax dan – inmiddels bijna 4 jaar oud – met zijn handen op mijn wangen en een beetje medelijden in zijn blik, "ik ben echt geen baby meer, oké?"

De Wereld van Eva is nu te zien bij Videoland. Ik hoop dat je gaat kijken, en vooral dat je er iets aan hebt.

Eva Jinek