Close

'Niemand zou moeten kiezen tussen kind of carrière'

29 mei 2022 11:05 / Zwangerschapsdiscriminatie
Lotte Edwards en haar zoontje Otis
Lotte Edwards en haar zoontje Otis
I In 'De wereld van Eva' gaat Eva in gesprek over de taboes rondom moederschap; die dingen waar we het niet graag over hebben, terwijl dat misschien wél zou moeten. Met delen groeit troost, en dus gaan we in gesprek met experts en ouders. Vandaag aan het woord: Lotte Edwards, die de dupe werd van zwangerschapsdiscriminatie.

Dat emancipatie nog geen gelopen race is, blijkt wel uit de cijfers over zwangerschapsdiscriminatie op de werkvloer. Z'n 43 procent van de zwangere vrouwen wordt op een of andere manier benadeeld in hun werk. Van een gemiste salarisverhoging of promotie tot het niet verlengen van een contract. Ook Lotte Edwards (37) kreeg ermee te maken toen ze zwanger was van haar zoon.

Edwards kreeg Hyperemesis gravidarum (HG): een zwangerschapsaandoening die voor extreme misselijkheid zorgt, en die bovendien levensbedreigend kan zijn. Misselijkheid als 'zwangerschapskwaaltje', daar zijn we mee bekend, en zo'n 80 procent van de zwangeren ontkomt er niet aan. Veel minder mensen kennen de symptomen en risico's van HG, terwijl er jaarlijks ongeveer 3.500 vrouwen mee te maken krijgen tijdens hun zwangerschap.

"Inmiddels is het iets bekender," vertelt Edwards aan de telefoon, "dat komt vooral doordat mensen als Bibi Breijman en Kate Middleton het hadden en zich erover hebben uitgesproken." Maar toen ze twee jaar geleden zwanger was, voelde Edwards zich toch lang niet begrepen. "Toen ik bij 6 weken opeens misselijk werd, zei iedereen: wacht maar af, bij 12 weken is dat weer over."

Niet serieus genomen

Maar de misselijkheid was dusdanig heftig dat ze zo'n zes keer per dag moest overgeven – iedere dag. "Ik functioneerde totaal niet meer, en heb ruim voor de 12 weken al aan mijn werkgever verteld dat ik zwanger was en me ziek gemeld. Van de huisarts kreeg ik medicijnen die ongeveer een week hielpen, maar daarna werd het alleen maar erger." Het kan niet zo zijn dat iedere zwangere vrouw dit heeft, dacht Edwards. "Ik bleef maar overgeven en kon na een paar dagen helemaal niet meer uit bed komen. Toen ik in twee dagen tijd niet meer dan een half crackertje en vier slokken water had binnengehouden, ben ik weer naar de huisarts gegaan." Daar moest ze echt op haar strepen gaan staan om niet met een ORS-zakje naar huis te worden gestuurd. "Ik voelde duidelijk verschil tussen een voedselvergiftiging en wat ik nu meemaakte."

'Ik was bijna uitgedroogd en moest meteen aan een infuus'

Nadat de huisarts instemde met een urineonderzoek, werd ze direct naar het ziekenhuis gestuurd. "Gelukkig maar, want ik was bijna uitgedroogd en moest meteen aan een infuus." Toch werd er op dat moment nog niet gedacht aan HG. Ook de artsen zeiden steeds: dit hoort er nou eenmaal bij. "Zelfs toen ik al drie keer was opgenomen in het ziekenhuis, maakte mijn omgeving er een fabeltje van. Zo van: dit is hartstikke normaal, het betekent alleen dat je een meisje krijgt."

Vijftien keer per dag overgeven

Toen Edwards 13 weken zwanger was, kreeg ze eindelijk de officiële diagnose. En haar klachten hebben tot het einde van de zwangerschap aangehouden. "Ik was iedere dag kotsmisselijk, los van wat ik at of niet at. Zodra ik opstond of iets in huis probeerde te doen, kwam het weer op. Bij bepaalde geuren was het extra erg, dus als ik aardappelen of patat rook, moest ik meteen naar de wc rennen." Van iedereen in haar omgeving zag haar partner het meest hoe zwaar Edwards het had. "Op een gegeven moment gaf ik wel vijftien keer per dag over… en soms was ik er te laat bij en moest hij het opruimen of van de bank af schrobben."

Hoewel ze op 'goede dagen' wel probeerde te werken, was Edwards tijdens haar zwangerschap vaker ziek thuis dan op kantoor. "Aan het begin van mijn zwangerschap ben ik bijna twee maanden thuis geweest." En ondertussen werden alle uitzendcontracten – waar zij ook onder viel – op haar werk vervangen voor vaste contracten. Alle werknemers zouden dezelfde voorwaarden en aantal uren krijgen, dat was de afspraak. "Maar doordat ik steeds in het ziekenhuis was, werd het tekenen bij mij steeds uitgesteld. Toen het eindelijk iets beter ging, werd er opeens gezegd dat ik een maand verzuimvrij moest zijn voor ik mocht tekenen." Maar omdat HG zo heftig is, lukte het Edwards niet om meer dan halve dagen te werken, laat staan een hele maand vol aanwezig te zijn.

Gekort op werkuren

"Uiteindelijk kwam mijn werkgever met het voorstel om mij een contract van 16 uur te geven. 'Het enige wat ze me konden bieden' omdat ik geen stabiele werkkracht was. Ik heb vooral vanuit onzekerheid maar getekend, want ik dacht ook: wie gaat een zwanger iemand aannemen, dus dit is mijn enige optie." Ze hoopte natuurlijk dat die uren na haar zwangerschap weer rechtgetrokken zouden worden.

Dat liep anders, want toen Edwards – volledig hersteld, en moeder van een zoon – terugkeerde naar werk en om extra uren vroeg, kreeg ze die niet. Met moeite kon ze acht extra uren krijgen die als 'overuren' zouden worden uitbetaald. "Of je 32 of 16 uur werkt maakt nogal verschil in je salaris", legt ze uit. "Ik wist dat ik op deze manier niet zou kunnen rondkomen, zeker nu we een kind hadden." Ze wendde zich tot Google en besloot zich in te lezen over haar rechten, en alvast advies in te winnen bij een advocaat. "De feminist in mij trok deze hele situatie ook heel slecht", vertelt Edwards. "Het voelde alsof ik terug in de tijd was gegaan, alsof ik moest kiezen tussen carrière of gezin. Niemand zou verplicht die keuze moeten maken."

Schuldig aan zwangerschapsdiscriminatie

Van haar advocaat hoorde Edwards meteen dat ze een sterke zaak had. En daarnaast probeerde ze bij haar werkgever toch nog meer uren los te peuteren. "Als ik tegen mijn werkgever zei dat ik van 1100 euro per maand niet kon rondkomen, zei hij gewoon dat ik maar beter moest leren budgetteren." Tijdens die gesprekken gaf haar werkgever ook eerlijk toe dat Edwards' uren waren gehalveerd vanwege haar zwangerschapscomplicaties.

'Aan ongevraagd advies heb je niets aan als je er helemaal doorheen zit'

Edwards: "Mijn advocaat en ik hebben de zaak voorgelegd aan het College voor de Rechten van de Mens. Daar zijn beide partijen vorig jaar november gehoord, en in december kreeg ik per post het bericht dat ze mij in het gelijk stelde: mijn werkgever had zich schuldig gemaakt aan zwangerschapsdiscriminatie."

Help elkaar

Inmiddels is er ook vastgesteld dat Edwards een financiële compensatie moet krijgen voor de gemiste werkuren en emotionele schade. "Dat helpt natuurlijk enorm, maar toch zou ik niemand anders deze stress gunnen, zeker tijdens een zwangerschap en de eerste maanden als ouder." Het kan wel helpen om in contact te komen met andere (aanstaande) moeders die een soortgelijke situatie hebben meegemaakt, of die ook last hebben van HG. "Herkenning kan ook al veel troost bieden. Zeker als tegenwicht tegen alle mensen die er niet zoveel over weten en met ongevraagd, en vast en zeker goed bedoelde adviezen komen. Daar heb je niets aan als je er helemaal doorheen zit."

Verder hoopt Edwards dat andere vrouwen in een soortgelijke situatie hun ogen durven open te doen voor mogelijke zwangerschapsdiscriminatie, en het aandurven om stappen te ondernemen. "Het College voor de Rechten van de Mens is er niet voor niets." En wat betreft haar eigen toekomst? Die ziet er rooskleurig uit: "Ik ga een leerwerktraject doen bij de kinderopvang, dat heeft me altijd al heel leuk werk geleken, en dit voelt als het goede moment voor een switch. Ons zoontje Otis is nu 1,5 jaar en heel vrolijk en gezellig. Maar hoe hard ik vroeger ook riep dat ik twee kinderen wilde, door mijn heftige ervaring met HG en de grote kans dat ik dat weer krijg bij een volgende zwangerschap, hebben wij besloten het bij één kindje te houden."

Lizzy van Hees