Close

'Make love or die' biedt een nieuwe kijk op de klassieke murder ballad

12 november 2022 11:11 / muziek
Make love or die
Make love or die
D De 'crime passionnel' of 'crime of passion' bestaat al eeuwen en wordt, zoals de naam al zegt, vaak geromantiseerd. In literatuur, films en muziek bestaat er geen liefde zo groot en meeslepend als die met een tragische afloop. Zangeres en songwriter Isabel Zoeteweij en regisseur Rolf van Eijk maken met 'Make love or die' een moderne vertaling. Waarin genderrollen worden omgedraaid en de uitkomst heel anders is.

Van Psycho tot Fatal attraction en het beroemde ballad Where the wild roses grow: de crime passionnel heeft vaak haar weg gevonden naar kunst en het toneel. De term vindt haar oorsprong niet voor niets in Frankrijk, waar in de 19e eeuw een oogje werd dichtgeknepen wanneer een man zijn echtgenoot – en haar minnaar – vermoordde als er sprake was van overspel. Alsof de moordenaar in kwestie in the heat of passion weinig controle had over zijn daden en daarom sneller vergeven mag worden.

In de afgelopen decennia is er steeds meer kritiek gekomen op dit argument. Zeker ook omdat, als je naar de cijfers kijkt, vooral vrouwen slachtoffer worden van deze 'crimes of passion', terwijl mannen veel vaker dader zijn. Dat ontdekte zangeres Isabel Zoeteweij, bekend onder artiestennaam Belle and the Beats, toen ze zich ging inlezen in het onderwerp.

Modern murder ballad

"Ik ben enorm fan van Where the wild roses grow van Nick Cave en Kylie Minogue en wilde zelf graag een moderne variant maken op de murder ballad", vertelt ze. "Maar toen ik erover ging lezen, ontdekte ik al snel dat het een geromantiseerd beeld in stand houdt, over wat in feite voornamelijk over geweld tegen vrouwen gaat. Ook in Nederland worden jaarlijks zo’n veertig vrouwen slachtoffer van femicide."

'Ik was benieuwd wat er zou gebeuren als we de verhoudingen omdraaien'

Zelf heeft Zoeteweij lang in een toxische relatie gezeten. "Ook wanneer er geen sprake is van fysiek geweld, zijn er bepaalde machtsstructuren waarmee je een partner klein of afhankelijk maakt." In een klassieke murder ballad ontneemt de man het leven van zijn vrouw. Als ze niet samen kunnen zijn, moet zij het leven laten. "Ik was benieuwd wat er zou gebeuren als we de verhoudingen omdraaien", vertelt de zangeres.

Het resultaat werd Make love or die, een lied en bijbehorende film die werd geregisseerd door Rolf van Eijk. Van Eijk: "Ik denk dat mannen ook heel erg zoekende zijn in onze veranderende maatschappij, waarin genderrollen – gelukkig – niet meer zo zwart-wit zijn als vroeger. We hebben kwetsbaarheid te lang gezien als zwakte en dat is zo zonde. Ik zou willen meegeven aan alle mannen: vecht tegen die masculiene muur, want het is zo bevrijdend. Zeker in relaties. Wanneer je als man klein kan zijn, denk ik dat je onzekerheid alleen maar minder wordt voor beide partijen, en relaties uiteindelijk ook beter worden."

Wat doen vrouwen met macht?

Zoeteweij: "Wij hebben geprobeerd te onderzoeken wat een vrouw zou doen met dezelfde machtspositie die mannen al zo lang hebben in onze maatschappij. Zou een vrouw dezelfde noodgrepen doen? Zou zij ook overgaan tot geweld vanuit een gevoel van machteloosheid? Hoe ziet de blinde passie of woede er bij haar uit?" Het is onmogelijk om die vraag naar volledigheid te beantwoorden, maar de gedachte-oefening biedt al een hoop perspectief én stof tot nadenken, hopen de makers. In het tragische liefdesverhaal van Belle and the Beats grijpt de vrouw niet naar geweld, legt de zangeres uit. "Zij vermoordt niet de man, maar zijn ego."

Om deze zoektocht een extra dimensie te geven, hebben de makers ook shibari knoopkunst toegevoegd aan de film. "Dat is zo'n interessante kunstvorm als het gaat om macht en veiligheid", aldus Zoeteweij. “Welke voorwaarden zijn ervoor nodig om je over te geven aan een ander? Als je geblinddoekt wordt en vastgebonden, leg je jezelf letterlijk in de handen van iemand anders. Rolf en ik vonden het allebei heel belangrijk om dat zelf ook te ervaren. Dus we hebben het allebei zelf geprobeerd."

Van Eijk: "Ik zou niet zeggen dat iedereen dit een keer móét proberen, maar ik zou mensen wel mee willen geven dat ze die machtsverhoudingen, overgave, onzekerheid en grenzen bij zichzelf en elkaar kunnen onderzoeken. We leven in een hele interessante tijd door alle sociale veranderingen. De traditionele rolverdeling was voor heel veel mensen heel comfortabel, misschien ook omdat het duidelijk was wat er van mannen en vrouwen verwacht werd. Verandering op dat gebied zorgt misschien soms voor ongemak, maar het zelfonderzoek dat ermee gepaard gaat biedt ook een hoop vrijheid."

Make love or die is sinds afgelopen woensdag te bewonderen op YouTube.

Lizzy van Hees

LEES MEER OVER