Close

Oud is goud: zo zorg je zelf voor je eigen geluk op leeftijd

05 december 2022 10:12 / samen met a.s.r.
G Grijze haren. Rimpels. Zorgen. Gebrekjes en gebreken. Ouder worden heeft maar een slechte naam. Onterecht. Want met een beetje zelfzorg en zelfkennis zijn je oude jaren gouden jaren.

I hope I die before I get old.

Het is een beroemd zinnetje uit My generation van de legendarische band The Who. Gitarist Pete Townshend was 20 toen ze het uitbrachten. Maar 55 jaar later kijkt hij daar toch wat anders tegenaan. In een interview zegt hij: "Ik zie nu in dat de wijsheid van ervaring, de wijsheid van lijden en van het doorleven, een teken van ouderdom is. (…) Ik ben heel blij dat ik hier als oud persoon zit. Ik realiseer me dat dit waarschijnlijk de beste tijd van mijn leven is." Ironisch genoeg staan de rockers als straffe zeventigers nog steeds op het podium, en zingen daar nog altijd dat ze hopen te sterven voor ze oud worden. Dat is dus mislukt – en gelukkig maar.

Het voortschrijdend inzicht van Townshend komt vaker voor, weet Ad Bergsma (zelf 57). Hij is psycholoog met een specialisatie in geluk. Hij schreef het boek Succesvol ouder worden en werkt onder meer in een zorginstelling voor ouderen. Hij snapt de beroemde gitarist wel: "Toen hij jong was moest hij natuurlijk nog van alles. Een carrière, een gezin. Bij ieder optreden sloeg hij een gitaar kapot en dan moest hij die weer in elkaar lijmen. Wat een gedoe om jong te zijn!"

De associatie van geluk met jeugd noemt Bergsma 'een vrij algemene vergissing'. "Alles wat we mooi vinden, vinden we waardevol. Gezondheid en jeugd en kracht associëren we met aantrekkelijk en goed en het voor elkaar hebben. We projecteren daar veel dromen op." Maar daar zit meteen het probleem: dat legt ook een enorme druk op. Als je jong bent, moet je op je mooist zijn, moet je op je vrolijkst en productiefst zijn, moet je leven één grote Fanta-reclame zijn, vol dansende mensen met verblindend witte tanden.

'Gelukkige mensen zorgen beter voor zichzelf, ze bewegen meer, ontspannen meer'

Zo'n zelfde stralend gebit hebben ouderen in de media trouwens ook altijd. "Als je een reclame voor trapliften ziet, is dat altijd met een fitte bejaarde die ook met twee sprongen de trap op zou kunnen komen. We praten eigenlijk pas echt over ouderdom als het problematisch wordt. Tot die tijd zeggen mensen: 'Ik ben wel 75, maar ik voel me 32'."

Het grote verschil zit 'm erin dat je met de jaren je steeds makkelijker aan die maatschappelijke druk onttrekt. En daar word je gelukkiger van. "Je komt wat meer aan jezelf toe, in plaats van wat je moet zijn in de ogen van anderen. Dat komt natuurlijk ook omdat je als je ouder wordt meestal wat meer stabiliteit hebt. Je hebt een huis, werk, stevige relaties. Dan kun je je makkelijker veroorloven om je niks van buitenstaanders aan te trekken. In die zin is het een luxe."

Nog zo'n luxe is gezondheid. Het helpt als je je fit voelt, maar écht van invloed op je geluksgevoel is het niet. Het is eerder andersom: "Gelukkige mensen zorgen beter voor zichzelf, ze bewegen meer, ontspannen meer. Ze voelen zich daardoor prettiger en zijn dus ook beter in staat om met tegenslagen om te gaan. Als je het oorzakelijk bekijkt, heeft je gezondheid een bescheiden invloed op je geluk, maar je geluk wel een vrij stevig effect op je gezondheid." Maar let op, waarschuwt Bergsma, dat betekent niet dat je je zomaar gezond kan 'gelukken'. "Het geeft geen garantie op gezondheid. Je kunt het meest positieve mens op aarde zijn en toch kanker krijgen."

Wat dan wel belangrijk is voor je geluksgevoel? Een gevoel van controle waar mogelijk en acceptatie waar je zelf geen invloed op de situatie hebt. Die wijsheid groeit met de jaren. "Oudere mensen zijn daar gewoon beter in. Op je geluksbeleving heb je zelf relatief veel invloed. Het zit 'm niet in je feitelijke omstandigheden. Het gaat erom dat je stilstaat bij wat er goed gaat. Dat je accepteert dat je niet altijd gelukkig kunt zijn en je verwachtingen hier en daar wat aanpast. En dat je tevreden kunt zijn met wie je bent, ook als niet alles wat je wilt bereiken lukt: zelfwaardering is een van de belangrijkste voorwaarden voor je gevoel van welbevinden."

Die zelfwaardering gaat dan wel hand in hand met zelfrelativering. Bergsma filosofeert: "Aan de ene kant kun je nog met dezelfde passie naar dingen streven, en tegelijkertijd heel hard om jezelf lachen, omdat je weet dat het niks betekent. In één adem het betekenisvolle én het vergeefse omarmen. Die dubbelheid ervaar ik echt als een verrijking."

Dat is dus het recept voor gelukkig ouder worden. Blij zijn met wat je hebt. Accepteren wat niet lukt. Je niet te veel aantrekken van anderen. En jezelf juist wel serieus nemen, maar nooit té.

Gelukkige mensen bewegen meer en ontspannen meer – en ontspannen en bewegen is voor iedereen gezond. Wil jij daar ook mee aan de slag? Dan helpen wij je bij a.s.r. graag op weg. Onze programma's en challenges helpen je lekkerder te slapen, meer te relaxen, met plezier te bewegen en te genieten van gezond eten. Want het zijn de kleine dingen die het 'm doen.

Peper Hofstede