Close

Een work-out in vriendelijkheid

16 september 2020 12:09 / Zahra Boufadiss
Columnist background Columnist image
C Columnist Zahra Boufadiss is strafrechtadvocaat in Amsterdam. Op deze plek deelt ze iedere twee weken haar visie op haar werk – en de rest van de wereld.

Afgelopen weekend had ik zowel zaterdag als zondag ochtendpiket. Dat is een soort oproepdienst voor advocaten, waarbij je onder meer arrestanten voorafgaand aan en tijdens hun eerste politieverhoor adviseert. Wanneer ik op vrijdagavond vertel dat het morgen weer raak is, hebben mijn vrienden medelijden met mij. Uitslapen is uitgesloten en mijn vrije tijd wordt op z'n minst gehalveerd. Ik ga dan ook echt niet verkondigen dat ik reikhalzend uitkijk naar dat soort weekenden. De mentale strijd lijkt op naar de sportschool gaan: de avond voor mijn piketdienst voel ik een meer dan frisse tegenzin. Wanneer de wekker gaat om 06:50 uur ’s ochtends, vraag ik mij kreunend af waarom ik voor dit beroep heb gekozen. Maar na een aantal uur ben ik opeens vrolijk en voldaan.

Eerst dacht ik dat deze plotselinge verandering in mijn humeur kwam door de dynamiek van een piketdienst. Want die is spannend: je krijgt een melding, gaat vrijwel zonder informatie een spreekkamer in en treft daar een arrestant aan die je nog nooit hebt gezien of gesproken. Soms is de verdenking ernstig: wapenbezit of drugshandel. Maar laatst bestond de misdaad uit het eten van een aantal snoeptomaatjes in de Albert Heijn. Cliënt had wel nagelaten om af te rekenen. Diefstal dus, maar geen halsmisdrijf.

'Op basis van onze 'date' moet ik allerlei tactische beslissingen maken'

Na een korte voorstelronde ontstaat er een soort speeddate. Ik vuur vragen af om de verdachte zo snel mogelijk te leren kennen. Persoonlijke vragen die je normaal liever niet aan iemand stelt op een eerste afspraakje. Zedenverdachten moet ik wel bevragen over hun seksuele voorkeuren. Anders kan ik ze niet goed voorbereiden op het kruisverhoor van de politie dat op het punt staat om te beginnen. Mijn gesprekspartner wordt gedwongen om zich direct bloot te geven. In deze snelkookpan van twee bij twee zonder ramen, bouwen we binnen korte tijd een vertrouwensband op.

Vervolgens moet ik op basis van deze korte ‘date’ allerlei tactische beslissingen maken die voor hem van levensbelang zijn. Adviseer ik hem bijvoorbeeld om een verklaring af te leggen of zich op zijn zwijgrecht te beroepen? Geloof ik dat deze verdachte de waarheid tegen mij heeft verteld? Een leugenachtige verklaring kan later tegen hem worden gebruikt. Een beroep op het zwijgrecht is wel veilig, maar de politie zal mijn cliënt dan vandaag niet laten gaan. En als hij morgen niet op zijn werk verschijnt, wordt hij ontslagen.

'Iedere arrestant heeft een andere aanpak nodig'

Het is een schaakspel dat nooit verveelt. Maar ook dat is niet de voornaamste reden van mijn plotselinge vrolijkheid. De gesprekken met de arrestanten zijn in feite een training voor mijn empathisch vermogen. Een arrestant is dikwijls in paniek en emotioneel wanneer we elkaar voor het eerst ontmoeten. Dit weekend nog was een 18-jarige jongen ervan overtuigd dat zijn verdere leven geen zin meer had door zijn arrestatie. Hij was bang om zijn verblijfsvergunning te verliezen. De schaamte was zo hevig dat hij zijn familie niet meer onder ogen durfde te komen. Binnen een paar uur tijd was hij in een negatieve spiraal terechtgekomen. En dat gevoel werd versterkt doordat hij was afgesloten van de buitenwereld. Als advocaat bied ik dan emotionele ondersteuning. Iedere arrestant heeft een andere aanpak nodig. De één een luisterend oor, de ander een schop onder zijn kont. In dat eerste gesprek werp ik een touw toe, waarmee iemand een klein stukje uit de put kan klimmen.   

En blijkbaar heeft dat een positief effect op mijzelf. Het lijkt wel alsof ik alle getoonde empathie dubbel en dwars terugkrijg. Alsof het als een boemerang terugkaatst. Uit onderzoek blijkt ook dat door het beoefenen van vriendelijkheid niet alleen je eigen humeur verbetert, maar ook dat van je omgeving. Het schijnt zelfs je hele emotionele en fysieke welzijn te verbeteren. Eigenlijk is die piketdienst dus een sportschool waar ik mijn vriendelijkheidsspier train. En net als bij fitnessen komen er dan allerlei stofjes vrij waardoor ik de wereld om mij heen nét wat zonniger zie.

Misschien moet iedereen een paar uur per week op zijn vriendelijkheid oefenen. Het voelt eerst vast wat geforceerd, maar het heeft een positief effect op jezelf en je omgeving. En het geeft direct resultaat, anders dan de ’30-day-plank-challenges’ en diëten die we allemaal wel eens hebben geprobeerd. Het is ook nog eens niet ingewikkeld. Het is makkelijker om je medemens met begrip en welwillendheid tegemoet te treden, dan als een Negative Nancy. Iedereen heeft namelijk wel eens een vriendelijk gezicht nodig - ook als je net de snoeptomaatjes uit de Albert Heijn hebt gejat. 

LEES MEER OVER