Close

Alles stroomt

28 oktober 2020 11:10 / Zahra Boufadiss
Columnist background Columnist image
C Columnist Zahra Boufadiss is strafrechtadvocaat in Amsterdam. Op deze plek deelt ze iedere twee weken haar visie op haar werk – en de rest van de wereld.

Ik ben nooit een groot fan geweest van verandering. Toen ik als zesjarige van basisschool moest wisselen, beschouwde ik dat als een enorm drama. Later in mijn leven vielen ontwikkelingen in vriendschappen en relaties mij zwaarder dan bij mensen om mij heen. Verandering in relaties betekende voor mij: verlies. Omdat ik daar bang voor was, klampte ik mij langer vast aan bepaalde vrienden of vriendjes dan goed voor me was. Ik wilde mijn oude vertrouwde leven niet kwijtraken. Verandering zou het niet beter maken.

Gelukkig deed ik tijdens mijn middelbare schooltijd waardevolle kennis op. Bij filosofie en Grieks leerde ik een uitspraak waar ik veel aan heb gehad: panta rhei. Met deze uitspraak bedoelde de Oudgriekse schrijver en filosoof Herakleitos zo ongeveer dat alles op de wereld constant in beweging is. De metafoor die hij gebruikte spreekt tot de verbeelding: je kan niet twee keer in dezelfde rivier stappen, omdat de rivier door de stroming constant verandert. Panta rhei betekent dan ook dat ‘alles stroomt’.

Even een paar weken binnen zitten, dacht ik. Hooguit een paar maanden

Door mijn veranderargwaan was dit tot nu toe een heftig jaar. En dat ligt niet eens uitsluitend aan corona. Na ruim vier jaar begon ik bij een ander advocatenkantoor en in dezelfde maand verhuisde ik naar een nieuw appartement. Maar 2020 bracht – zoals bij iedereen – ook een aantal teleurstellingen. Mijn grootse verjaardagsfeest met geweldig verkleedthema werd gecanceld, terwijl iedereen al een outfit had. 18 maart, mijn geboortedag, bracht ik grotendeels alleen door op een luchtbed in een leeg appartement. Drie dagen eerder hadden we de eerste alarmerende corona-persconferentie gehad van premier Rutte. Niemand kon op bezoek komen, en terecht. Het duurde weken voordat mijn meubels werden geleverd. De bezorgservices lagen nog op hun gat. De mooie reis die ik voor april gepland had, kon ik door de reisrestricties uiteraard ook mijn buik schrijven.

Ondanks de heftige hervormingen in mijn leven, kon ik mezelf geruststellen. Even een paar weken binnen zitten, dacht ik. Hooguit een paar maanden. Daarna zou ik mijn oude, vertrouwde, leventje gewoon kunnen oppakken. Alle gemiste feestjes zouden worden ingehaald, alsof corona nooit had plaatsgevonden.

Zonder stroming geen ontwikkeling

Maar de laatste weken merkte ik dat de wereld om mij heen bepaald niet stil is blijven staan. Het afgelopen half jaar heb ik mijn familie heel weinig gezien. Dit weekend zag ik dat mijn babyneefje opeens een heuse peuter is. Ook mijn vriendschappen zijn veranderd. Vrienden die ik voorheen vooral in groepen zag, zie of spreek ik nauwelijks meer. Nu mijn vriendinnen de 30 gepasseerd zijn, was daar ook die andere verandering.  Een significant deel van hen werd tijdens corona zwanger of is zelfs al bevallen. Een ander deel heeft Amsterdam verlaten. Mijn vroegere angst voor verandering stak weer de kop op: wat zou dit voor mijn vriendschappen betekenen?

Het afgelopen weekend ging ik eindelijk langs bij een vriendin die onze vertrouwde stad heeft verlaten. Dat had ik een paar maanden voor me uit geschoven en ik wist zelf niet zo goed waarom. Misschien hield ik het bezoek af, omdat het voelde als een drempel waar ik nog niet overheen wilde stappen? De confrontatie met de blijvende veranderingen ging ik nog even uit de weg.

Toen ik bij haar thuis aankwam, was ik daarom niet alleen nieuwsgierig, maar ook best gespannen. Zou onze vriendschap blijvend zijn veranderd? Direct nadat ze de deur opendeed, voelde ik dat mijn angst ongegrond was. Mijn vriendin is heel blij op haar nieuwe plek - en onze gesprekken gingen gelukkig niet alleen maar over baby’s.

Hierdoor werd ik herinnerd aan dat oude gezegde. Alles stroomt en is voortdurend in beweging. Het heeft geen zin om je daartegen te verzetten. De mensen om mij heen en ik hebben de afgelopen maanden een grote ontwikkeling doorgemaakt. De pre-corona wereld komt niet terug en dat is niet erg. Zonder verandering is het alsof iemand op de pauzeknop van je levensfilm heeft gedrukt. Veilig, maar de film wordt een stuk minder de moeite waard. Zonder stroming geen ontwikkeling. Een stilstaande rivier levert uiteindelijk alleen maar stinkende blauwalg op. En zelfs bij een heftige stroming, blijven stevige rivieroevers gewoon intact.