Close

Stressen bij de zelfscankassa

09 december 2020 01:12 / Zahra Boufadiss
Columnist background Columnist image
C Columnist Zahra Boufadiss is strafrechtadvocaat in Amsterdam. Op deze plek deelt ze iedere twee weken haar visie op haar werk – en de rest van de wereld.

"Let op! U kunt mogelijk gecontroleerd worden." Door die plotselinge mededeling op de zelfscankassa schrik ik uit een dagdroom. Na een drukke werkdag heb ik op de automatische piloot mijn rondje door de supermarkt gedaan. De boodschappen heb ik al in mijn tas gestopt. Help, ik herinner me niet of ik al mijn boodschappen wel netjes heb gescand! Ik werp een blik in mijn tas en hoor mijn hersenen kraken. Helaas word ik door mijn geheugen in de steek gelaten. Wanneer ik het pakje paracetamol tussen mijn boodschappen zie, breekt het zweet me pas echt uit. Dat kleine pakje ben ik vast vergeten te scannen. En als geen ander weet ik wat de gevolgen kunnen zijn.

De medewerkster van de supermarkt snelt gewapend met haar controleapparaat naar me toe. Uit pure angst begin ik zenuwachtig te lachen. Tot overmaat van ramp heb ik de aandacht van de beveiliger ook al getrokken. Die ziet natuurlijk direct dat ik nerveus ben. Dat kan hij tegen me gebruiken in zijn aangifte. Alleen winkeldieven zijn zenuwachtig! Mijn stresslevel loopt steeds verder op. Ik lijd aan een soort zelfscan-PTSS.

De politieagent is geïrriteerd: hij had zijn vrijdagavond liever anders besteed

En geef me eens ongelijk. Keer op keer zie ik waar een klein moment van onoplettendheid toe kan leiden. Afgelopen week ontving ik tijdens mijn piketdienst een melding dat iemand was aangehouden. Naast de persoonsgegevens van mijn splinternieuwe cliënt zag ik ook de verdenking staan: winkeldiefstal. Zoals gewoonlijk belde ik naar de recherche om een afspraak te maken voor het verhoor. Tijdens dat telefoongesprek probeer ik altijd wat extra informatie te ontfutselen. Information is power. Hoe meer ik weet, hoe beter ik mijn cliënt kan voorbereiden op de vragen van de politie. Het bleek om diefstal te gaan van één (1) … meloen! Ook de politieagent is geïrriteerd. Hij had zijn vrijdagavond liever anders besteed. Net als ik.

Op het politiebureau ga ik in gesprek met de vermeende winkeldief. De arme man was boodschappen aan het doen voor de verjaardag van zijn vriendin die avond. De zelfscanner had zoveel kuren dat hij een medewerkster al tweemaal om hulp had gevraagd. Uiteindelijk kwamen er twee bonnen uit de kassa in plaats van één. De beveiliger besloot dat hij moest meelopen naar een ruimte achterin de winkel. Daar bleek dat hij alles had ingevoerd, behalve een meloen. En dat levert een verdenking van winkeldiefstal op.

Mijn nieuwe cliënt was in paniek. Meneer was nog nooit met de politie in aanraking gekomen en werkzaam bij de marechaussee. Door een veroordeling voor winkeldiefstal zou hij zijn baan kunnen verliezen. En wie zou nou zo'n groot risico lopen voor de winst van een paar euro? Ik was ervan overtuigd dat er geen opzet in het spel was. Maar wanneer hij zijn mond houdt, zal hij worden veroordeeld. Daarom vertelt hij de agent het hele verhaal van a tot z. Gelukkig was het openbaar ministerie overtuigd van zijn onschuld. Maar niet iedereen heeft zoveel geluk.

Een strafblad staat niet in verhouding tot het jatten van een pakje yoghurt

Bovendien heeft mijn cliënt urenlang op een politiebureau doorgebracht. De verjaardag van zijn vriendin heeft hij in de cel gevierd. Wat mij betreft was zijn aanhouding onnodig. Sinds begin dit jaar worden winkeldiefstallen in Amsterdam anders aangepakt. Winkeldieven die voor het eerst in de fout gaan worden niet zomaar meer aangehouden of vervolgd. Wel moeten ze een schadevergoeding van €181,00 betalen aan de winkel in kwestie.

Het nieuwe beleid heeft veel voordelen. Ik som ze even voor je op. De winkel ontvangt een schadevergoeding, terwijl de winkeldief toch een tik op de vingers krijgt. Uit onderzoek is al gebleken dat zo'n winkeldief bij deze nieuwe aanpak minder snel opnieuw in de fout gaat. Uiteindelijk krijg je hierdoor dus minder winkeldiefstallen.

Daarnaast houdt de hevig overbelaste politie meer tijd over voor het oplossen van zware misdaad. De gevolgen van het hebben van een strafblad staat bovendien absoluut niet in verhouding tot het jatten van bijvoorbeeld een pakje yoghurt. Al helemaal niet wanneer het de eerste keer is. Zo'n strafblad kan desastreuze gevolgen hebben voor je kansen op de arbeidsmarkt. En ik weet echt wel dat winkeldiefstallen vervelend zijn, maar een concern als Ahold lijdt hierdoor heus geen grote verliezen.

Een groot deel van de kassa's is de afgelopen jaren verdwenen. Hierdoor is iedereen in potentie een winkeldief geworden. De kans dat je – terecht of onterecht – wordt aangehouden is vergroot. Iedereen kan een product vergeten te scannen. En overtuig de politie dan maar eens dat het écht per ongeluk was.

Het is daarom goed dat winkeldiefstal op een andere manier wordt aangepakt. Het nieuwe beleid is opgesteld, nu moet het nog worden toegepast. Op dit moment is er sprake van willekeur. De ene persoon komt weg met een foutje bij de zelfscanner, de ander wordt zonder pardon aangehouden en vervolgd. Als de Amsterdamse aanpak het gewenste effect heeft, kan het beleid wat mij betreft landelijk worden ingevoerd. Godzijdank bleek ik het pakje paracetamol gewoon te hebben gescand. En de pillen kwamen goed van pas bij de hoofdpijn die ik van de stress kreeg. Voortaan ga ik na een drukke werkdag gewoon ouderwets in de rij staan.

LEES MEER OVER