Close

Het lef van Wopke Hoekstra

27 januari 2021 01:01 / Elodie Verweij
Columnist background Columnist image
D Dat hij daadkracht kán tonen in de toeslagenaffaire, heeft demissionair minister van Financiën Wopke Hoekstra al eerder bewezen. Waarom doet hij dat nu dan niet nog een keer, vraagt columnist Elodie Verweij zich af.

“Echt, er gaat niemand op kerstverlof totdat het geregeld is!!”.

Het was vrijdagmiddag, net na de ministerraad, en minister Hoekstra van Financiën was er helemaal klaar mee. Hij zou op skivakantie gaan met zijn gezin. Maar hij kon zijn ministerie nu niet in de steek laten… Twee dagen geleden had hij een waar terrordossier in zijn mik geschoven gekregen. Hij zat met zijn handen in het haar. Menno Snel, zijn staatssecretaris, was bezweken onder alle nieuwe onthullingen rondom de toeslagenaffaire, en was opgestapt. Op zichzelf al vervelend als dat gebeurt. Maar al helemaal als de desbetreffende staatssecretaris een dag voor zijn aftreden belooft dat 300 gedupeerde ouders het geld waar zij recht op hebben, écht voor kerst op hun rekening zullen hebben staan. En Hoekstra was ineens zijn vervanger.

Hij had nog 4 dagen.

Er zat dus maar één ding op: de zweep erover

De voormalig consultant ergerde zich al langer aan de veel te ontspannen houding van de Belastingdienst. Maar nu zag hij het voor zijn ogen gebeuren: met dit tempo zou er over een jaar nog steeds geen cent zijn overgemaakt naar de gedupeerden. Hoe krijg je dit apparaat in godsnaam in beweging?

Gelukje voor Hoekstra was wel dat het ging om een afgebakende groep ouders: van iedereen bekend was hoeveel geld zij moest krijgen. Er was alleen één klein probleempje: de adressen - en in sommige gevallen zelfs de bankrekeningnummers - waren niet bekend. En ga die gegevens maar eens vinden in zo’n log en groot apparaat als de Belastingdienst.

Maar Hoekstra wist: ik kan die mensen niet teleurstellen. Die hebben al genoeg te verduren gehad. En hij wist vast ook: dit dossier is zó explosief. Als hij dit nu niet goed zou oplossen, kon hij daar in een later stadium zelf ook grote problemen mee krijgen.

Er zat dus maar één ding op: bovenop de ambtenaren gaan zitten. De zweep erover. En gaan micro-managen.

Hij veegde zijn agenda zo goed als leeg, en eiste op de hoogte gehouden te worden. Drie keer per dag kreeg hij een Excel sheet met daarin uiteengezet wat de vorderingen waren per dossier, en hoe de ambtenaren van plan waren de pijnpunten op te lossen. Hoekstra nam geen genoegen met een nee. Zelfs op zijn skivakantie bleef hij bellen en informeren.

En toen was het Kerstavond. Ik kan me zo voorstellen dat Hoekstra zijn geliefde Liselot tevreden aankeek. Het was hem gelukt: het geld stond bij nagenoeg alle 300 gedupeerden op hun rekening.

Tuurlijk, dit ging om een afgebakende groep ouders waar al veel over bekend was. Maar toch: als je dit - 300 gedupeerden helpen in 1 week – afzet tegen hoeveel gedupeerden het afgelopen jaar hun geld hebben gekregen (spoiler: maar 500. Over een heel jáár ja), dan kunnen we toch op z’n minst veronderstellen dat de Belastingdienst wel wat meer Wopke Hoekstra kan gebruiken.

Waarom heeft hij dan weer afstand genomen van deze portefeuille?

Ik ben eens een rondje gaan bellen. En wat blijkt: van links tot rechts, van criticaster tot Wopke-fan, veel mensen vinden het jammer dat hij het toeslagendossier niet in zijn portefeuille heeft gehouden. Als er iemand is – zo valt er te horen – die de boel daar daadkrachtig kan aanpakken, dan het is de voormalig McKinsey-man wel. Hij weet hoe hij moet reorganiseren, hoe hij een cultuur kan veranderen. Bovendien weet hij van aanpakken. Dat zag je wel bij het vertrek van Snel: Hoekstra zag daarin een momentum om een al langer gewilde reorganisatie door te drukken.

Toen hij aan het roer stond, was er ineens weer hoop. Vertrouwen. Ook omdat hij meteen met ouders in gesprek ging. En, niet te onderschatten: hij nodigde Renske Leijten en Pieter Omtzigt, de aartsrivalen van de Belastingdienst, uit om te vertellen wat er nu écht aan de hand was. Precies wat die dienst nodig heeft.

Waarom heeft hij dan weer afstand genomen van deze portefeuille, terwijl hij als minister van Financiën toch eindverantwoordelijk is voor alles wat er gebeurt op het departement?

Een Tweede Kamerlid vertelde me daar het volgende over: "Op het moment dat Hoekstra de directe verantwoordelijkheid heeft, dan maakt hij dingen waar. Maar zodra hij niet meer direct verantwoordelijk is, dan is het luiken dicht." 

Ditzelfde geluid hoor je ook bij een andere trouwe volger van dit dossier: "Hij kénde de verhalen van de slachtoffers, hij wíst hoe erg de situaties waren. En toch belegde hij het dossier bij de nieuwe staatssecretaris. Het lijkt wel alsof hij het dossier van zich af heeft geschoven, net voordat de problemen ook hem konden raken."

Iemand op Financiën vatte het mooi samen: "Hoekstra worstelt hier met twee petten. Hij heeft het absoluut in zich om mensen te helpen, en problemen daadwerkelijk aan te pakken. Maar is de pet van de populaire minister van Financiën die zorgt dat de economie op orde komt niet veel veiliger?"

Maar dan komt de vraag: durft hij dit?

Daarbij verbaast men zich erover dat het woord ‘toeslagen’ niet één keer voorkomt in het CDA-verkiezingsprogramma. Wat doet Hoekstra als partijleider om dit soort problemen in de toekomst te voorkomen?

Het opvallendste aan mijn belronde vind ik dat zelfs Hoekstra’s grootste criticasters zeggen: laat Hoekstra dit dossier op zich nemen. In hem hebben we vertrouwen om de boel te veranderen.

Maar dan komt de vraag: durft hij dit? Heeft hij het lef om echt verantwoordelijkheid te nemen, om mensen te helpen en de problemen die hij tegenkomt op te lossen? Ook als dat betekent dat die problemen zijn weerslag op hem kunnen hebben, en aan hem kunnen blijven kleven?

En dat net voor de verkiezingen.

Elodie is chef politiek van Jinek. Ze is fan van het Binnenhof, en struint graag met haar coffee-to-go door de Haagse wandelgangen.

Elodie Verweij

LEES MEER OVER