Close

Wie voorbij de winterpret kijkt, ziet ijskoud beleid

17 februari 2021 12:02 / Zahra Boufadiss
Columnist background Columnist image
C Columnist Zahra Boufadiss is strafrechtadvocaat in Amsterdam. Op deze plek deelt ze iedere twee weken haar visie op haar werk – en de rest van de wereld.

Nooit heb ik oorlog meegemaakt. Wat een geluk! Daarom weet ik ook niet hoe het was, ik ken alleen de verhalen uit de boeken en films die ik verslond. Toch deden beelden van Nieuwsuur me eraan denken: schaarste in voedsel. Mensen die urenlang in de rij staan voor een tas met boodschappen. Voedingsmiddelen op de bon. Ik keek niet naar een documentaire over de Tweede Wereldoorlog. De beelden die ik zag waren niet zwart-wit, maar spatten in hd van mijn scherm af.

In de uitzending staat het gezin Strobbe uit Zaandam centraal. Nog maar een half jaar geleden behoorden ze met een inkomen van 2400 euro per maand tot de middenklasse. Maar door baanverlies werd het inkomen gehalveerd, terwijl de vaste lasten hetzelfde bleven. Nu moest het gezin van 50 euro per week rondkomen. Een gezin van vijf! Noodgedwongen staat de familie iedere vrijdag in de rij bij de voedselbank.

'Niet iedereen laat zijn medemens in de kou staan'

Uiteraard wist ik van het bestaan van voedselbanken, maar de beelden raakten me toch. Tientallen mensen, schuifelend in een rij, in het pikkedonker en de vrieskou, voor een tas met boodschappen. En in de zogenaamde welvaartsstaat Nederland, worden die boodschappen niet uitgedeeld door de overheid. Deze voedselbank werd gerund door vrijwilligers vanuit hun achtertuin. Het eten, verzameld in de rode Dirk-tassen, werd gedoneerd door Marokkaanse en Turkse ondernemers. Niet iedereen laat zijn medemens in de kou staan.

De uitzending triggerde iets en niet veel later viel mijn oog op de rechterlijke uitspraak over een vrouw uit Lansingerland. De vrouw lijdt aan hyperacusis, een aandoening waarbij je overgevoelig bent voor geluid. Ze had een bijstandsuitkering, maar geen huis. Ja, huizen zijn tegenwoordig ook schaars. Woningen zonder geluidsisolatie, waren niet geschikt voor haar; door het geluid zou ze daar nooit nachtrust vinden. Geen dak boven haar hoofd dus. Noodgedwongen slaapt ze in een speciaal uitgeruste auto, want de daklozenopvang was voor iemand met haar aandoening ook geen optie. De gemeente Lansingerland verlaagde haar bijstandsuitkering met 20 procent. Waarom? Nou, de vrouw in kwestie had geen huis, geen woonkosten, en daarom ook geen recht op het hele bedrag.

'Juridisch klopt het allemaal wel, maar het voelt allesbehalve menselijk'

Maar iedereen begrijpt toch dat wonen in een auto allesbehalve gratis is? Je moet niet alleen het voertuig betalen, maar ook de belasting, verzekering en vergunningen. En omdat je in die vierkante meter 'woonruimte' natuurlijk geen plek hebt voor al je spullen, moet je ook nog opslagruimte huren. Toch vond de rechter de verlaging van haar uitkering terecht. Dat haar woonkosten aantoonbaar hoger waren dan die van een bijstandsgerechtigde mét een woning, maakte niet uit. Zonder woning wordt je uitkering met een vijfde verlaagd. Zo staat het nou eenmaal in de wet, en daarmee is de kous af.

IJskoud hardvochtig beleid. Voorbeelden zijn er te veel. Een aantal maanden geleden was het ook al groot nieuws dat de gemeente Wijdemeren 7000 euro terugvorderde van een vrouw die soms boodschappen van haar moeder kreeg. De gemeente had tijdens een huiszoeking Albert Heijn-producten gevonden in haar keukenkastjes, en was tot het oordeel gekomen dat mevrouw deze niet kon betalen. De vrouw in kwestie gaf toe. Ze had per week maar 10(!) euro om van rond te komen: daarom sprong haar moeder noodgedwongen bij.

'In de Nederlandse politiek is barmhartigheid al jarenlang op de bon'

Het staat in de wet, en de wet wordt toegepast. Juridisch klopt het wellicht allemaal wel, maar het voelt allesbehalve menselijk. In Nederland leven steeds meer mensen in armoede. Nog nooit zijn zoveel mensen afhankelijk geweest van de voedselbank. Het aantal daklozen blijft ook stijgen. Vaak zijn het mensen die door de coronacrisis hun baan zijn kwijtgeraakt, terwijl de vaste lasten blijven oplopen. Vervolgens verliezen zij hun huis.

Mensen in de bijstand worden te vaak gezien als profiteurs. Het is een ver-van-je-bed-show. Je denkt: dat zou mij nooit overkomen. Als je maar hard genoeg je best doet, kom je er wel toch? Kamerleden spelen gretig in op dit sentiment. Overal gaan stemmen op om de bijstandsuitkeringen nog verder te verlagen. Een soort perverse prikkel om mensen aan het werk te krijgen. Maar dat er geen banen zijn, wordt voor het gemak vergeten. In de Nederlandse politiek is barmhartigheid al jarenlang op de bon.

Op 17 maart zijn de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Volgens mij een uitstekend moment om samen een andere weg in te slaan. Temperaturen stijgen, de lente is in aantocht. Laat het ijskoude beleid tegen de allerarmsten van onze samenleving ontdooien. En anders hoop ik dat jij nooit in het stikdonker in die rij hoeft te staan. Het kan namelijk iedereen gebeuren.

Zahra Boufadiss is strafrechtadvocaat in Amsterdam. Op deze plek deelt ze iedere twee weken haar visie op haar werk – en de rest van de wereld.

Zahra Boufadiss