Close

Er was eens geen Queen Bee

24 april 2021 10:04 / Janneke Niessen
Columnist background Columnist image
D Dat vrouwen elkaar steevast de ogen uitkrabben, is complete onzin volgens Janneke Niessen. Maar dat betekent niet per definitie dat je als vrouw de morele verplichting hebt om andere vrouwen altijd te helpen. Dat verwachten we toch ook niet van mannen?

Het zal je misschien verbazen, maar nog steeds hoor ik vaak voorbijkomen dat 'vrouwen nou eenmaal niet met elkaar kunnen samenwerken' of dingen als: 'nou, als dat maar geen catfight wordt'. 'Typisch vrouwen', is ook zo'n kreet. Of: 'tss, zij helpt andere vrouwen helemaal niet om verder te komen'. Zomaar wat uitspraken die je regelmatig hoort als het over vrouwen en werk gaat. En op een of andere manier lijkt het soms alsof we allemaal, ook vrouwen, hebben geaccepteerd dat dit beeld klopt. Waarom eigenlijk? Het is namelijk totaal onterecht. Het beeld van de mean girl, Queen Bee en catfights is niet gebaseerd op feiten, maar komt voort uit onze vooroordelen over vrouwelijke leiders. En door de dubbele standaard waar onze maatschappij vrouwen aan houdt.

Dat laatste stoort me misschien wel het meest, want ook al vertonen mannen en vrouwen exact hetzelfde gedrag, worden vrouwen er wel op afgerekend en mannen niet. Sterker nog: bij mannen wordt het juist als bewonderenswaardig gezien. Wanneer mannen een conflict hebben, is dat normaal en zou het bijdragen aan gezonde concurrentie. Bij vrouwen is het meteen een catfight en kan het alleen maar slecht aflopen. Een man die voor zichzelf opkomt is assertief. Een vrouw die hetzelfde doet, is agressief.

Voor vrouwen wordt er meteen een speciale plek in de hel gereserveerd

Maar o wee, als je niet voor jezelf opkomt als vrouw, want dan ben je weer te bescheiden. Een man die met passie zijn punt verdedigt, is gedreven. Een vrouw is emotioneel. Toen ik laatst op zo'n manier werd weggezet, was ik helaas te flabbergasted om zo assertief te reageren als ik wilde. Misschien is dat ook maar beter, want als ik had gezegd wat ik daarna in de auto bedacht dat ik had moeten zeggen, hadden ze me waarschijnlijk te agressief gevonden.

Volgens mij moeten we solidariteit met vrouwen niet langer verwarren met het idee dat je met iedereen goed op moet kunnen schieten of met iedereen moet kunnen samenwerken. Want, breaking news, vrouwen zijn net mensen. Ze komen in net zoveel soorten en maten als mannen en je hebt nou eenmaal niet met iedereen een even goede klik. Van mannen wordt toch ook niet verwacht dat ze allemaal goed met elkaar kunnen samenwerken? Zero problem. Maar voor vrouwen wordt er meteen een speciale plek in de hel gereserveerd.

Er is geen stukje mean girl-DNA dat vrouwen wel hebben en mannen niet

Deze kortzichtigheid is voor een groot deel terug te voeren op het zogenaamde Queen Bee-syndroom. Een theorie die stelt dat de ultieme Queen Bee een succesvolle vrouw is, die haar kracht niet inzet om andere vrouwen vooruit te helpen. In plaats daarvan zou ze haar vrouwelijke collega's ondermijnen. Omdat andere vrouwen net zo zouden moeten ploeteren of 'lijden' als de bijenkoningin zelf heeft gedaan om aan de top te komen.

Maar volgens mij klopt er niets van deze theorie. Om nog maar te beginnen met het woord syndroom, want waar slaat dat op?! Alsof het een ziekte is. Daarnaast veronderstelt het ook dat dit gedrag specifiek bij vrouwen hoort, er bestaat namelijk geen mannelijke variant voor de theorie. Maar in het echte leven zijn vervelende, omhooggevallen en narcistische mensen net zo goed mannen als vrouwen. Ook mannen kunnen achterbaks zijn, roddelen en anderen uitsluiten. En hoe hard je ook zoekt, er is geen stukje mean girl-DNA dat vrouwen wel hebben en mannen niet.

Het onderzoek waar dit Queen Bee-syndroom haar oorsprong vindt, komt uit de jaren '70. Vijftig jaar geleden dus! De wereld zag er toen zo anders uit, dus waarom zouden we doen alsof dit nog relevant is voor de situatie van vandaag? Als er überhaupt ooit al een kern van waarheid in heeft gezeten, want ook daar zijn de meningen over verdeeld. Onderzoek van Columbia Business School laat juist het tegenovergestelde zien: vrouwen helpen elkaar wél. En gelukkig heb ik dat beeld zelf ook gekregen in de praktijk. Sterker nog: mannen en vrouwen helpen elkaar ook. Maar of je een goede klik hebt met elkaar, op één lijn ligt en elkaar iets gunt, zijn hiervoor veel belangrijkere motieven dan iemands geslacht.

Solidair zijn betekent voor mij dat je ervoor zorgt dat de generatie na jou het beter krijgt. Dat je, wanneer je in de positie bent om dat te doen, bijdraagt aan een wereld met gelijke rechten en kansen voor iedereen. Niet dat je beste vriendinnen wordt met iedereen en met iedereen moet samenwerken, puur en alleen omdat jullie hetzelfde geslacht hebben. Daar is niets Queen Bees aan.

Om te weten wat er allemaal mogelijk is, heb je rolmodellen nodig en om een rolmodel te worden, moet je durven pionieren. Dat is precies wat Janneke Niessen doet als technologie-ondernemer en investeerder. Ze deelt iedere week haar persoonlijke ervaringen als ondernemer en schrijft over welke bedrijven je écht wilt leren kennen. En over alles wat haar nog meer opvalt.