Close

Het beste rendement: goed onderwijs voor iedereen

13 mei 2021 09:05 / Eva de Mol
Columnist background Columnist image
E Een onvoldoende voor het onderwijs in Nederland, en om die weg te poetsen moet er grof geïnvesteerd worden. Maar dan wel met de blik op de lange termijn, schrijft columnist Eva de Mol.

Dat de Nederlandse overheid structureel te weinig investeert in het onderwijs, wist ik. Maar van het artikel van Ilse Zeemeijer, onderwijs redacteur bij het FD, viel ik echt bijna van mijn stoel. De afgelopen jaren zijn de prestaties van de Nederlandse leerlingen zo drastisch gedaald dat 24 procent van de 15-jarigen onvoldoende kan lezen en risico loopt om laaggeletterd te blijven. Bijna een kwart van de jongeren! Volgens de inspectie ervaart deze groep al problemen bij het lezen van een bijsluiter of het invullen van een formulier van de gemeente of andere instanties. Hoe is het mogelijk?

Als je naar de situatie vóór maart 2020 kijkt, lijkt het een logisch gevolg van hoe leerlingen er toen al voor stonden. Neem groep 8'ers, want zelfs voor corona haalden gemiddeld zes kinderen per klas het basisniveau lezen en schrijven niet. Onacceptabel, zeker omdat de kansenongelijkheid in Nederland alleen maar toeneemt. Al helemaal met al die maanden thuisonderwijs op de teller. Hierdoor zijn kinderen met een migratieachtergrond, uit gezinnen met laagopgeleide ouders of ouders met een laag inkomen vaker de pineut. Terwijl de lucky few elite-kids juist steeds meer extraatjes meekrijgen van hun bezorgde en betalende ouders en tiger moms. Zomerkamp Engels, Mad Science, 21st century skills: toegegeven, ik doe er zelf hard aan mee.

De school een onvoldoende, maar leerlingen vooral de dupe

Maar als je verder kijkt dan de invloed van ouders, is het misschien nog pijnlijker om te lezen dat een deel van de kansenongelijkheid door scholen zelf in stand wordt gehouden. Meer dan 10 procent van de scholen presteert al acht jaar onder de maat. De school een onvoldoende, maar leerlingen vooral de dupe. Zeker op middelbare scholen, want de verschillen in onderwijsniveau zijn daar vaak het grootst omdat de kwaliteit van de leraren en lesstof per school anders is. Is er dan geen manier om dat veld gelijk te trekken voor alle scholen? Overal in Nederland?

Met deze slechte scores behoren we als Nederland dan ook niet langer tot de internationale onderwijstop. Onze Europese buren in België, Duitsland, Finland, Noorwegen en Zweden doen het structureel beter dan wij. Maar ook in Amerika en Groot-Brittannië is sprake van een stijgende lijn – in plaats van achteruitgang zoals bij ons. Niet verrassend, want de landen om ons heen investeren steeds meer in onderwijs – met positieve resultaten als gevolg. Je zou zeggen: reden genoeg voor een concreet actie en investeringsplan. Maar nee hoor, de Nederlandse politiek poldert lekker door terwijl ambtenaren jaren lijken te kauwen op achterhaalde rapporten.

We zetten als Dagobert Duck in op een opportunistische one day fly zónder rendement

Je vraagt je toch sterk af hoe er in Den Haag wordt gedacht over zinnig investeren in de toekomst. Als je bedenkt dat mensen het liefst investeren in projecten en initiatieven die passen bij hun persoonlijkheid, zou je er bijna van uitgaan dat onze politici vooral een voorliefde hebben voor festivals en pretparken, en niet de grootste boekenwurmen zijn. Zo was er een pandemie voor nodig om 8,5 miljard euro los te peuteren om onderwijsachterstanden weg te werken, maar binnen mum van tijd wordt er meer dan 1 miljard euro vrijgemaakt voor FieldLab-experimenten voor knuffelfestivals. Terwijl we daar op de lange termijn waarschijnlijk geen vruchten van zullen plukken, in tegenstelling tot een investering in de jonge generatie die het zo hard nodig heeft. Het is eigenlijk te pijnlijk om je te bedenken wat Nederlandse scholen en leraren met die verloren 1 miljard nog meer hadden kunnen doen.

In plaats van het zorgvuldig investeren in de toekomst, en focussen op de lange termijn, zetten we nu als een soort Dagobert Duck in op een opportunistische one day fly zónder rendement. Maar hoe erg we ook snakken naar de Keukenhof, concerten en festivals, hoop ik vooral dat straks in het 'nieuwe normaal' ons onderwijs ook op peil is.

Iedereen heeft rolmodellen nodig om te zien wat er allemaal mogelijk is in ons leven. Om zélf een rolmodel te worden, moet je durven pionieren. Dat is precies wat Eva de Mol doet met haar onderzoek en als technologie-ondernemer. Ze deelt iedere week haar persoonlijke ervaringen én legt uit wat er voor nodig is om zelf ondernemer te worden.