Close

De firma Fraude & Oplichting slaat toe

26 mei 2021 09:05 / Zahra Boufadiss
Columnist background Columnist image
C Columnist Zahra Boufadiss is strafrechtadvocaat in Amsterdam. Op deze plek deelt ze iedere twee weken haar visie op haar werk – en de rest van de wereld.

Een uitnodiging voor een festival, een huisfeest vol onbekenden of dat snoepreisje van werk: na vijftien maanden pandemie snakt iedereen er naar. Een uitnodiging voor een politieverhoor? Allesbehalve de fuif waarop je met smart wacht. Helaas moet je wel RVSP-en. Zo’n gevreesde brief viel vorige week bij mijn cliënte op de deurmat. Laten we haar voor het gemak even Lisa noemen, hoewel ze natuurlijk niet echt zo heet. 

Lisa had na ontvangst van de brief geen oog dicht gedaan. Logisch ook, want het A4tje stond vol met angstaanjagende en, voor een leek, onbegrijpelijke zinnen. Lisa wordt verdacht van cybercrime, witwassen en oplichting. Op Eerste Pinksterdag wordt ze verwacht op een Amsterdams politiebureau, om als verdachte te worden verhoord. Van Lisa – toevallig model van beroep – zal op het politiebureau een heuse mugshot worden gemaakt. Ook haar vingerafdrukken worden afgenomen. De politie mag haar drie dagen opsluiten! Een advocaat meenemen naar het verhoor mag, maar wel op eigen kosten. Een gesubsidieerde advocaat krijg je alleen als je wordt aangehouden, niet wanneer je na zo’n feestelijke uitnodiging netjes verschijnt op het bureau. En ja, dat is even onlogisch en onrechtvaardig als het klinkt.

Ook Lisa zou, volgens de politie, zo'n geldezel zijn

Lisa belt mij en ik verleen de broodnodige eerste hulp. Ze hoeft heus nog niet haar zwart-witte streepjespyjama klaar te leggen, zo’n vaart loopt het niet. Mijn nieuwe cliënte heeft geen idee waarom zij verdachte is: ze heeft nog nooit een strafbaar feit gepleegd en verzekert mij niemand te hebben opgelicht. Direct besluit ik de onderzoeksleider te bellen. Kennis is macht! Wat blijkt: Lisa is verdachte in een landelijk onderzoek naar de welbekende WhatsApp-fraude.

Dat komt je vast bekend voor, want iedereen heeft weleens zo’n bloedirritant appje gekregen. “Mam, ik heb geld nodig voor een nieuwe telefoon. Wil je alsjeblieft even 850 euro overmaken?” Veel ouders schieten in een begrijpelijke reflex. Een kind in nood! Snel maken ze geld over. Een doortrapt scammer zorgt dat de bankrekening in kwestie niet naar hem herleidbaar is. Daarom worden money mules ingezet. Ook Lisa is, denkt de politie, zo’n geldezel: een katvanger die haar bankrekening heeft laten misbruiken voor criminele activiteiten. En dat is hartstikke strafbaar.

Ruim 8.000 euro is via haar bankrekening weggesluisd. Lisa pakt direct haar bankafschriften erbij, maar daarop is geen gekke overschrijving te zien. En hallo, ze had het heus wel doorgehad, als ze opeens duizenden euro’s rijker was. Ook de ING-bank stelt dat er nooit of te nimmer zo’n groot geldbedrag op haar bankrekeningen is overgemaakt. Het schiet direct door mijn hoofd: identiteitsfraude.

Bedenk maar eens hoe vaak je een kopie van je identiteitsbewijs achterlaat

Tijdens het politieverhoor blijken die vermoedens te kloppen. Lisa’s identiteit is gejat. Het crimineel buitgemaakte geld is via een Bunq-rekening op haar naam weggesluisd. En de rekening staat niet alleen op haar naam, maar ook op haar woonadres. Tja, dat is geen rocket science: Lisa is zzp'er en haar huisadres staat open en bloot in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Lisa doet op mijn aanraden direct aangifte van identiteitsfraude en ik vraag de officier van justitie om de zaak te seponeren. Ze is namelijk geen dader, maar eerder een slachtoffer. Uiteraard heeft ze haar identiteit niet met opzet laten misbruiken.

Tja, wat nu? Lisa voelt zich onzeker: mogelijk is haar identiteit ook voor andere doeleinden gebruikt. Die zorgen kan ik helaas niet wegnemen. Ze vraagt me of ze stom is geweest, en roekeloos met haar persoonsgegevens. Oftewel: Lisa is dan wel geen geldezel, maar voelt zich wel even dom. Onnodig, want het kan echt iedereen gebeuren. Bedenk maar eens hoe vaak je een kopie van je identiteitsbewijs achterlaat. Bij een nieuwe werkgever of huisbaas, bij een hotelovernachting en zo kan ik nog wel tien andere scenario’s bedenken.

WhatsApp-fraude – ook wel phishing genoemd – is groter dan ooit en kan niet bestaan zonder geldezels. Een nep-bankrekening openen bij een bank als Bunq is zo gebeurd. Je hebt alleen een kopietje nodig van een paspoort en een mobiele telefoon. Klaar is Kees. Gelukkig heeft Bunq na hevige kritiek van de Consumentenbond eindelijk wat voorzorgsmaatregelen genomen. En godzijdank zijn woonadressen vanaf 21 juli 2021 in ons handelsregister ook afgeschermd.

Het zijn stapjes in de goede richting, maar toch kan je misbruik van je identiteit nooit volledig voorkomen. Die fraudeurs zijn inventief, gaan met de tijd mee en zullen altijd nieuwe wegen vinden die naar Rome leiden. Je kan alleen proberen om je persoonsgegevens zo goed mogelijk af te schermen. Mocht het dan toch verkeerd gaan: het ligt waarschijnlijk niet aan jou! Uitnodiging van de politie op de mat of niet.

LEES MEER OVER