Close

Geen seksisme, toch genaaid

28 september 2021 11:09 / Janneke Niessen
Columnist background Columnist image
I In de VS houdt de rechtszaak tegen Elizabeth Holmes de gemoederen al een paar weken bezig. Holmes gold lange tijd als de grote belofte van Silicon Valley, maar haar bedrijf bleek niet meer dan een luchtkasteel. Is er seksisme in het spel? Ondernemer Janneke Niessen zegt van niet, al legt de zaak wel degelijk een dubbele standaard bloot.

Meer dan een paar druppels bloed had ze niet nodig, beweerde Elizabeth Holmes toen ze haar bedrijf Theranos begon. Met één vingerprik zou haar technologie kunnen testen op een legio aan verschillende ziektes. Revolutionair. En dus werd ze gezien als grote belofte en werd er meer dan 600 miljoen dollar in haar bedrijf geïnvesteerd door een who's who van politici, mediamagnaten en rijke Amerikaanse families. Op het hoogtepunt waren er 700 mensen in dienst en werd Holmes' bedrijf op maar liefst 9 miljard dollar gewaardeerd. Ze was 's werelds jongste vrouwelijke selfmade miljardair en werd door velen gezien als the next Steve Jobs.

Maar ondanks de grootse plannen bleek haar bedrijf de mooie belofte niet waar te kunnen maken, sterker nog: de zo gevierde Holmes staat nu zelfs terecht voor fraude. En dus speelt de vraag op of het hier om een oplichter gaat of om een falende ondernemer? Er zijn tenslotte zat ondernemers die de eindstreep niet halen. Ook vragen sommige mensen zich af of er seksisme in het spel is, omdat juist zij wordt aangeklaagd terwijl genoeg mannelijke ondernemers grote fouten maken zonder consequenties.

Op het eerste oog volgt Holmes het Silicon Valley-playbook voor ondernemers: Stanford drop-out vanaf haar 19e, immer gekleed in een zwarte coltrui, ze haalde enorme investeringen op met de belofte om de wereld te verbeteren én ze opereerde volgens het mantra 'fake it till you make it'. Tot zover niets nieuws onder de zon, want bijna iedere techondernemer haalt zijn of haar investeringen binnen op basis van een veelbelovende visie. Zonder zelf meteen de successen en cijfers te kunnen laten zien. En investeerders weten op hun beurt dondersgoed dat de werkelijkheid van vandaag vaak nog ver afstaat van het uiteindelijke doel. Zij maken een inschatting en gaan vervolgens mee in de dromen van de ondernemer, in de hoop daar veel geld mee te verdienen. Natuurlijk zijn investeerders zich ervan bewust dat het ook mis kan gaan en dat veel start-ups er uiteindelijk niet in slagen om succesvol te worden.

Zo ook Theranos, het bedrijf van Holmes. Maar falen is nog geen misdaad, dus waarom wordt Holmes dan toch vervolgd? Omdat ze niet alleen een mooie droom heeft verkocht maar ook lijkt te hebben gelogen over de daadwerkelijke prestaties van het bedrijf. En dáár ligt de grens tussen falen en oplichterij. Tussen pech en een strafbaar feit. Bovendien gaat het hier om medische technologie die potentieel grote impact heeft op het leven van mensen. 'Fake it till you make it' is misschien redelijk onschuldig als het om software gaat, maar de verkeerde uitslag van een bloedtest is van een hele andere orde. Dus dat andere – ook mannelijke – ondernemers dingen doen die niet geoorloofd zijn, doet niets af aan het feit dat deze rechtszaak gegrond is. Die seksismevlag gaat in dit geval niet op.

Één ondernemer kreeg zelfs het advies om haar blonde haar donker te verven

Hoewel de rechtszaak zelf niet voortkomt vanuit seksisme, is de impact die deze zaak heeft op andere vrouwelijke ondernemers wel seksistisch. Vrouwelijke ondernemers die ook 'iets met testen' of gezondheid doen, worden volkomen onterecht met Holmes vergeleken. Wat het nog moeilijker maakt een investering te krijgen. Één ondernemer kreeg zelfs het advies om haar blonde haar donker te verven zodat ze minder op Holmes zou lijken.

Dit jaar ging slechts 2,2 procent van al het investeringsgeld naar vrouwelijke ondernemers. En hoewel het een recordjaar is voor durfinvesteringen, ging het aandeel naar vrouwelijke ondernemers juist naar beneden. Omdat er al zo weinig zichtbaar zijn, valt een falende vrouwelijke ondernemer blijkbaar extra op. En dat maakt het alleen nog maar moeilijker voor de rest om geld binnen te halen. Investeerders doen vaak aan pattern matching en voila: ze zien iemand als Holmes en denken dat andere vrouwelijke ondernemers in hetzelfde patroon vallen. En dus dezelfde risico's of problemen met zich meebrengen. Dat succesvolle vrouwelijke ondernemers niet een evenredig positief effect hebben op dat patroondenken is frustrerend, op z'n zachtst gezegd. Want tegelijkertijd halen mannelijke ondernemers die hebben gefaald én worden beschuldigd van allerlei zaken wel weer lachend een grote investering op, en werkt pattern matching daar blijkbaar enkel voordelig. Een dubbele standaard waar je u tegen zegt.

De druk om te presteren is voor iedere ondernemer al zo ontzettend hoog. Zullen we daar niet nog een extra lading druk 'om het maar niet te verpesten' aan toevoegen voor een heel geslacht? Pattern matching op basis van geslacht en uiterlijk is niet alleen beledigend, het is ook ontzettend lui.

Om te weten wat er allemaal mogelijk is, heb je rolmodellen nodig en om een rolmodel te worden, moet je durven pionieren. Dat is precies wat Janneke Niessen doet als technologie-ondernemer en investeerder. Ze deelt iedere week haar persoonlijke ervaringen als ondernemer en schrijft over welke bedrijven je écht wilt leren kennen. En over alles wat haar nog meer opvalt.