Close

Damocles en de coffeeshop

18 augustus 2022 11:08 / Zahra Boufadiss
Columnist background Columnist image
Z Zahra Boufadiss is strafrechtadvocaat in Amsterdam. Op deze plek deelt ze iedere twee weken haar visie op haar werk – en de rest van de wereld.

Spreekwoorden, ik houd ervan. In mijn werk kom ik vaak ‘De Wet van Damocles’ tegen. Met die wet kunnen burgemeesters woningen en horecagelegenheden sluiten. Bijvoorbeeld bij een beschieting van een nachtclub, of een cocaïnevondst in een woning. Je hebt de krantenkoppen vast weleens gelezen.

Ik moet altijd denken aan de legende achter het spreekwoord. Heel lang geleden, was Damocles jaloers op Dionysius, die heel rijk en machtig was. Damocles mocht daarom één diner lang doen alsof hij Dionysius was. Die plotselinge rijkdom was natuurlijk genieten. Maar terwijl Damocles lekker zat te schranzen, werd zijn geluk ruw verstoord: opeens zag hij een vlijmscherp zwaard blinken. Recht boven zijn hoofd aan een flinterdunne paardenhaar! Dat zwaard kon dus ieder moment vallen. Damocles was direct genezen van zijn jaloezie en verliet de eettafel. Onheil kan op ieder moment een einde maken aan geluk: zoals zo vaak is de boodschap van het spreekwoord helder.

Zo is de toekomst van je horecatent afhankelijk van een flinterdunne paardenhaar

Het verband tussen spreekwoord en wet is ook duidelijk. Moet je voorstellen: je bent een hardwerkende restauranteigenaar, met passie voor je werk en bedrijf. ’s Ochtends lees je dat er een ontploffing is geweest voor de deur van jouw tent. Je hebt er niets mee te maken, maar toch besluit de burgemeester jouw restaurant maandenlang te sluiten. Na twee jaar vol coronaverliezen is een faillissement onafwendbaar. Zo is de toekomst van je horecatent afhankelijk van een flinterdunne paardenhaar, die zomaar kan knappen. Één nachtelijke ontploffing kan een einde maken aan je dromen.

Dat burgemeesters krachtig willen optreden tegen drugscriminaliteit en geweld, begrijp ik natuurlijk wel. Nachtelijke ontploffingen zorgen voor een onveilig gevoel bij burgers, zeker als het buurtgenoten zijn. Laat staan als er niet tegen wordt opgetreden. Een drugspand in de buurt is door de zoete inval van verslaafden en dealers ook geen pretje. Toch betwijfel ik of het sluiten van dit soort panden echt zinvol is; verslaafden zoeken hun heil gewoon ergens anders. Het lijkt me veel nuttiger om meer geld te steken in de opvang en behandeling van verslaafden, dan het probleem simpelweg te verplaatsen.

Misdaad kan lonen en de overheid valt in haar eigen zwaard

Nog schrijnender is de sluiting van woningen. Een kleine zolderplantage kan al zorgen voor een gemeentelijk slot op de deur. Dat het verbouwen van hennep illegaal is, weet ik ook wel. Maar mensen nemen niet zomaar een hennepplantage als huisgenoot. Vaak hebben ze hoge schulden of zijn ze verstandelijk beperkt. Onder hoge druk van criminelen, nemen ze het risico al voor niet veel meer dan een appel en een ei. En de echt grote bazen blijven vrijwel altijd buiten schot van de politie. De bewoner? Die is in het ergste geval platzak, krijgt een flinke taakstraf, moet zijn zogenaamde hennepopbrengst terugbetalen én raakt daarbovenop soms ook nog zijn woning kwijt. Zo’n opeenstapeling van straffen is disproportioneel in mijn ogen. Zeker wanneer we hennep wél doodleuk blijven verkopen in coffeeshops – en de overheid de belasting op die verkoop opstrijkt.

Dit soort sluitingen probeer ik natuurlijk aan te vechten voor mijn cliënten. Vlak voordat een pand wordt gesloten, kan je nog een zienswijze indienen. Dat zijn argumenten om de burgemeester op andere gedachten te brengen. Maar helaas is dat zelden succesvol. De zienswijze wordt beoordeeld door de burgemeesters zelf, zoals de slager zijn eigen vlees keurt. Sluiting is de norm en daar wordt vrijwel nooit van afgeweken. Er wordt niet of nauwelijks gekeken naar de specifieke omstandigheden van het geval, of de disproportionele gevolgen voor een persoon. Tegen het besluit van de burgemeester kan je wel allerlei procedures voeren, maar dan is de sluiting al een feit en ben je te laat.

De wet werkt daarom eigenlijk averechts. Criminelen hebben hiermee bovendien een krachtig wapen in handen gekregen. Een concurrent uitschakelen in de hennephandel? Leg even een granaat neer bij de rivaliserende coffeeshop. Tadaa, een maandenlang dicht! De coffeeshop is slachtoffer, en wordt ook nog eens bestraft met een sluiting. Terwijl de granaatwerpers daarentegen vrijwel nooit worden gepakt. Misdaad kan lonen en de overheid valt in haar eigen zwaard.

Zahra Boufadiss is strafrechtadvocaat in Amsterdam. Op deze plek deelt ze iedere twee weken haar visie op haar werk – en de rest van de wereld.

Zahra Boufadiss